Knežev Arsenal

Knežev arsenal je jedinstveni vojno industrijski i arhitektonski kompleks u Srbiji i Evropi. Ova svojevrsna ambijentalna celina sastoji se od fabričkih zgrada i radionica, sa kraja XIX i početka XX veka. Proglašen je za kulturno dobro od velikog značaja 1979. godine.

Najveće industrijsko preduzeće Srbije u XIX veku, Topolivnica, nastala je od nekadašnjeg Starog Miloševog Arsenala i od tada, metalska industrija je osnov privrednog razvoja grada, a grad postaje nosilac industrijskog progresa Srbije. U kompleksu Vojnotehničkog zavoda, u objektu „Čaurnice“, 1884. godine zasijala je prva električna sijalica u tadašnjoj Srbiji i te je godine u Topolivnici proradila i prva električna mašina.

Industrijska arhitektura, karakteristična za izgradnju Kneževog Arsenala, preuzeta je od Nemačke i Francuske. Karakterišu je crvena opeka, drveni doksati i stepeništa, izlomljeni krovovi pod crepom i visoki dimnjaci, koji čine skladnu celinu. Glavna zgrada je jednospratna, simetrična, sa visokim dvodelnim prozorima, krovnim frizom i šupljikavim ukrasima od naizmenično slagane cigle ispod spratnih prozora. Sa obe strane ulaza, nalazi se po jedna topovska cev na betonskom postamentu. Smatra se da je inženjer Todor Toša Selaković imao najviše uticaja na izgradnju ovog vojnotehničkog kompleksa.

Autentičnost najstarije srpske industrije sačuvana je u neposrednom gradskom jezgru i to predstavlja idealan položaj za konzerviranje i valorizaciju u kulturne, umetničke i turističke svrhe. Tako valorizovan prostor bi bio finansijski samoodrživ, prepoznatljiv, gradski brend i neodvojiv deo gradske celine.

U Kneževom arsenalu nalazi se muzej „Stara livnica“ koji ima svojevrsnu postavku oruđa i oružja i prateće opreme iz XIX i XX veka, prepravljanih ili proizvedenih u kragujevačkoj fabrici oružja.

Poslednjih godina Knežev arsenal je posebno intresentan filmskoj i muzičkoj industriji pa su na ovoj lokaciji snimani brojni muzički spotovi, ali i domaći i inostrani filmovi i serije, poput flma italijansko – irske koprodukcije, koji prikazuje izgradnju verovatno najpoznatijeg broda u istoriji, „Titanika“.